Goraghanalar

  • Home
  • Goraghanalar
  • Amyderýa döwlet tebigy goraghanasy

Amyderýa döwlet tebigy goraghanasy

Date of publication: 18 April 2024 / Views: 2,059

Amyderýa döwlet tebigy goraghanasy 1982-nji ýylda Amyderýanyň orta akymynyň hem-de oňa ýakyn ýerleşýän çöl bölümleriniň ekoulgamlaryny goramak, öňki derejesine getirmek, sebitiň tebigatyny goramakda ylmy esaslary işläp düzmek maksady bilen döredildi. Goraghana umumy meýdany 151,3 müň ga bolup, onuň 48,3 müň ga meýdany Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň  demirgazyk-gündogar böleginde Birata, Seýdi we Farap etraplarynyň çäklerinde ýerleşýän goraghana,  103 müň ga meýdany bolsa Halaç we Atamyrat etraplarynyň çäklerinde ýerleşýän Kelif çäkli goraghanasyna degişlidir.

Goraghananyň çäginde ýokary derejeli ösümlikleriň 227 görnüşi hasaba alnyp, olardan 5 sanysy Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen. Jeňňelliklerde ýaýran pette agajy Tebigaty Goramagyň halkara birleşiginiň (TGHB) Gyzyl kitabyna goşulandyr. Goraghananyň haýwanat dünýäsinde süýdemdiriji haýwanlaryň 42, süýrenijileriň 29, guşlaryň 247, ýerde-suwda ýaşaýanlaryň 2 görnüşi duş gelýär. Goraghananyň çägindäki Amyderýanyň suwlarynda, akabalarda, zeýkeşlerde we derýanyň köne hanalarynda balyklaryň 36 görnüşi hasaba alnyp, şol sanda Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen balyklardan uly we kiçi amyderýa pilburunlary, çortan şekilli akmarka duş gelýändir, olar Tebigaty Goramagyň halkara birleşiginiň Gyzyl kitabyna hem girizilendir. Gogarhanada ýaşaýan toýnakly haýwanlardan tokaý suguny we çöl keýigi hem Türkmenistanyň hem-de TGHB-niň Gyzyl kitaplaryna girizilendir. Haýwanlardan jemi 35 görnüş Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir.

Haýwanlar

Ösümlikler

Gyzyl kitap

Goraghananyň tabynlygynda 1 sany çäkli goraghana ýerleşýär.

1. Kelif çäkli goraghanasy (1970ý.) – 103000 ga – maksady tebigy toplumy goramak, uçup geçýän we suwda ýüzýän guşlara amatly şertleri döretmekden ybaratdyr.

2013-nji ýylyň 18-nji iýulynda döredildi. Onuň umumy meýdany 85 500 gektara deňdir. Şol sanda: 60 500ga aýratyn goralýan tebigy ýerler we 25 000ga. çäkli goraghanadyr. Gorag zolagy 25848ga.  Ol Merkezi Garagumda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý we Tejen etraplarynyň çäklerinde ýerleşýär. Goraghananyň döredilmeginiň esasy maksady Garagum çölüniň biodürlüligini gorap saklamakdan hem-de baýlaşdyrmakdan, öri meýdanlary dikeltmek, rejeli […] [...]
Geçen asyryň 30-njy ýyllarynda Günorta-Günbatar Köpetdagda alymlaryň maslahaty bilen bu ýerde Ösümlikleriň genetiki gorlarynyň Türkmenistandaky synag merkezi döredilýär. 1978-nji ýylda Günorta-Günbatar Köpetdagyň tebigy ekoulgamlaryny öwrenmek, dikeltmek we gorap saklamak maksady bilen, Sünt-Hasardag döwlet tebigy goraghanasy döredilýär. Goraghananyň tutýan umumy meýdany 30,3 müň ga bolup, şonuň 26,5 müň gektary goraghana, 3,8 müň gektary Sünt-Hasardag çäkli goraghanasyna […] [...]
1912-nji ýylda Russiýa Imperatorlyk Geografiýa jemgyýeti tarapyndan Repetek demirýol duralgasynyň ýanynda Repetek çäge-çöl Russiýanyň ylmy stansiýasy döredilýär. Repetek döwlet goraghanasy 1927-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda şol wagtky Türkmenistan Respublikasynyň Hökümetiniň ýörite karary bilen döwlet goraghanasy diýlip yglan edilýär. Goraghananyň döredilmeginiň esasy maksady Repetegiň we onuň daş-töweregindäki meýdanlarda bar bolan ojar tokaýlaryny we Gündogar Garagumuň çägeli-çölüniň ösümlik […] [...]
1986-njy ýylyň 11-nji iýulynda döredilen Köýtendag döwlet tebigy goraghanasy äpet Pamir-Alaý dag ulgamynyň Gissar gerşiniň bir şahasy bolan Köýtendaglarynyň günbatar eňňidinde ýerleşýär. Goraghananyň tutýan umumy meýdany 150,3 müň ga, şol sanda 27,1 müň ga goraghana, 40,0 müň ga Garlyk, 31,6 müň ga Hojapil, 17,6 müň ga Hojaburjybelent, 16,0 müň ga Hojagarawul çäkli goraghanalaryna, 18,1 müň […] [...]
1976-njy ýylyň 19-njy awgustynda döredildi. Goraghananyň umumy meýdany 125 müň ga bolup, ol Merkezi Köpetdagda Germapdan Gündogar Köpetdaga Mäne-Çäçe aralygyny öz içine alýar. Goraghananyň döredilmeginiň maksady dag-etek düzlükleriň ekoulgamlaryny gorap saklamak we olary toplumlaýyn öwrenmek, arçalyklary, ýabany miweli agaçlaryň tokaýlaryny, haýwanat dünýäsiniň möhüm görnüşlerini – umgalary, aýraklary, alajagaplaňy, dag hindi towugyny we beýleki görnüşleri gorap […] [...]
Hazar deňziniň Türkmen böleginde ýerleşýän Hazar döwlet tebigy goraghanasy 1932-nji ýylda döredildi. Ol 3 bölümden: Hazar we Esenguly meýdançasy hem-de 1982-nji ýylda döredilen Ogurjaly döwlet tebigy çäkli goraghanasyndan ybaratdyr. Goraghananyň tutýan umumy meýdany 268,0 müň ga bolup bolup, onuň 261,0 müň gektary goraghana, 7,0 müň gektary bolsa Ogurjaly döwlet tebigy çäkli goraghanasyna degişlidir. Goraghanada we […] [...]
Türkmenistanyň demirgazyk-günbatar çetinde, Daşoguz welaýatynyň çäginde ýerleşip, bu goraghana 1979-njy ýylyň 16-njy awgustynda döredildi. Onuň döredilmeginiň esasy maksady Üstýurt dag goçuny (aýragy), keýigi, itaýyny goramakdan, olaryň sanyny saklamakdan we köpeltmekden ybaratdyr. Gaplaňgyr diýen adyň „Gaplaňgyr“ beýikligi bilen baglanyşykly bolup, ozal bu ýerlerde gum gaplaňynyň (käbir şiwelerde alajabars) ýaşanlygy sebäpli doredi. Goraghananyň tutýan umumy meýdany 926,1 […] [...]
1941-nji ýylyň 3-nji dekabrynda döredilip, onuň umumy meýdany 289,347 müň gektara deň, şol sanda  214,541 müň gektary Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynyň çäginde,  74,8 müň gektary Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynyň  çäginde ýerleşýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň  25.12.2014 № 14019 Karary esasyn-da 52750ga giňeldi. Jemi:140430ga. Goraghananyň garamagynda üç sany: Çemenabat. Türkmenistanyň Prezidentiniň  25.12.2014 №14019 Karary esasynda 14000ga giňeldildi (26,0 […] [...]
Amyderýa döwlet tebigy goraghanasy 1982-nji ýylda Amyderýanyň orta akymynyň hem-de oňa ýakyn ýerleşýän çöl bölümleriniň ekoulgamlaryny goramak, öňki derejesine getirmek, sebitiň tebigatyny goramakda ylmy esaslary işläp düzmek maksady bilen döredildi. Goraghana umumy meýdany 151,3 müň ga bolup, onuň 48,3 müň ga meýdany Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň  demirgazyk-gündogar böleginde Birata, Seýdi we Farap etraplarynyň çäklerinde ýerleşýän goraghana, […] [...]

Goraghanadan suratlar

?
Baş

[ivory-search 404 "The search form 1355 does not exist"] [ivory-search 404 "The search form 1355 does not exist"]