
Türkiýede wagtyň haýallaýan, gadymy tokaýlaryň pürli agaçlar ysynda we dag derýalarynyň salkynlygynda ereýän ýerleri bar. Şeýle hazynalaryň biri ýurduň demirgazyk-günbatarynda, Balikesir welaýatynda gizlenýär, bu ýerde Kazdaglary milli seýilgähiniň rowaýata öwrülen ýamalary — gadymy Gresiýanyň we Elladanyň beýik hudaýlarynyň rowaýatlaryna çümdürilen gadymy Ida dagy — ganatlaryny gerip durýar.
Aşgabatdan Edremit şäherine uçan türkmen žurnalistleriniň topary bu gadymy ýere aýak basanda, syýahat sebitiň medeni däp-dessurlaryna ýumşak uýgunlaşmak we çümmek bilen başlady — meşhur Zeýtun Ýagy muzeýine baryp görmek. Emma ertesi gün, 11-nji oktýabrda, Egeý güneşi we sebitiň energiýasy bilen güýçlenen metbugat wekilleri özleriniň boş wagtlaryny hakyky başdan geçirme syýahatyna çalyşdylar we Şahindere kanýonyny basyp almak üçin güýçli jiplerde ýola düşdüler. Hawada-da ajaýyp gabat gelmeler türkmen myhmanlaryna ýoldaşlyk etdi. 1959-njy ýylda meşhur dizaýner Mesut Manioglu tarapyndan döredilen “Türk Howa Ýollary” (THY) nyşanyň çuňňur grafiki kody öz içine alýandygyny az adam bilýär. Ol ýabany gazyň siluetine esaslanýar, bu guş 9000 metrlik baş aýlandyryjy beýiklikde uçup bilýär, bu ýerde inçe howa başga jandarlar üçin hiç hili mümkinçilik galdyrmaýar. Bu ýönekeý nyşan öwrülende, tanyş T-H-Y harplary peýda bolýar. Žurnalistler hut şu “ýabany gazyň” ganatlarynda esasy tebigy baýlygy bolan Kazdaglary diýlip atlandyrylýan sebite geldiler, bu bolsa sözme-söz “Gaz daglary” diýmegi aňladýar.



Ilki başda GIZ PR hünärmeni hanym Sonja Raşidowa gatnaşyjylara gutlag sözi bilen ýüzlenip, Germaniýanyň hökümetiniň tabşyrygy boýunça amala aşyrljek “Durnukly ýaşyl ösüş üçin bilim we iş üpjünçiligi – Merkezi Aziýada “ýaşyl başarnyklar” atly täze sebitleýin taslamanyň ösüş prosesine başlamagy geçmegi üçin maksady barada gürrüň etdi. Bu taslama, sebitdäki ýurtlaryň “ýaşyl ykdysadyýete” üstünlikli Merkezi Aziýada gaýtadan dikeldilýän energiýa, suw üpjünçiligi we galyndylary gaýtadan işlemek pudaklary boýunça hünärmenleri taýýarlamagy goldar.
Çäräniň dowamynda gatnaşyjylar Gazagystanda, Gyrgyzystanda, Täjigistanda, Türkmenistanda we Özbegistanda bar bolan ýaşyl başarnyk başlangyçlary, bar bolan zähmet islegi we maksatlaýyn pudaklarda hünär ýetmezçiligi, şeýle hem ýaşyl ykdysadyýetiň halkara tendensiýalary barada pikir alyşdylar. “Dünýä kafesi” atly sessiýada belli pudaklarda (energiýa, galyndylar, suw) zerurlyklar ara alnyp maslahatlaşyldy. Maslahatyň ikinji bölüminde paralel sessiýalarda innowasiýa çemeleşmeleri we hyzmatdaşlygyň aýratyn meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Hünärmenler bilen netijeler boýunça toparlaýyn pikir alyşyldy we ýurt boýunça toparlarda işl geçiredi, ýagny: gyzyklanýan taraplar, ileri tutulýan ugurlar, rasional hyzmatdaşlyk. Geljekki taslamanyň ara alnyp maslahatlaşylmagynda we işlenip düzülmeginde sebitleýin hyzmatdaşlyk, hususy sektor bilen hyzmatdaşlyk we bilim mümkinçiliklerine öz içine alyjy mümkinçilikler aýratyn rol oýnar.





Milli seýilgähiň merkezine 4×4 jiplerde çykmak dem alyşly serpantin ýoldan başlady. Ilkinji synlaýyş nokady žurnalistlere kenarýaka şäherçesiniň we Egeý deňziniň gök giňişliginiň ajaýyp görnüşini görkezdi. Bu ýerde deňiz şemaly ilkinji dag howasy bilen duşuşýar we tutuş ýol üçin ylham beriji äheň döredýär.
Daglaryň içine has çuňňur aralaşyp, topar “Aglaýan agaç” diýlip atlandyrylýan ýerde aýratyn, täsirli duralga etdi. Bu tebigy hadysanyň hekaýasy çuňňur täsirli: weýran ediji tokaý ýangyny wagtynda, alawlar ýoluna düşen ähli zady ýok edende, bu agaç gudrat bilen külleriň arasynda diri galdy. Şondan bäri, agaç henizem ýanan tokaý üçin gynanýan ýaly, onuň gabygyndan şire damjalary we diri çyglylyk yzygiderli siňip durdy. Onuň ýanynda durup, siz ýaşaýşyň ajaýyp güýjüni we daş-töweregindäki dünýäniň ejizligini duýýarsyňyz. Eger siz agajy gujaklasaňyz, ol siziň negatiw energiýaňyzy özüne siňdirer diýen ynanç bar. Ähli adamlaryň keýpi gowydy, sebäbi tutuş syýahat iki doganlyk ýurduň meşhur aýdymçylarynyň ajaýyp tans aýdymlary bilen dowam etdi, bu bolsa tans etmezlik mümkin däldi.






Bütin syýahatyň iň esasy wakasy 800 metrden gowrak beýiklikde Şahindere jülgesiniň uçurumynyň üstünde aýlanyp duran meşhur aýna synlaýyş meýdançasyna baryp görmek boldy.
Doly açyk pollara ilkinji ädim birneme batyrgaýlyk talap edýär, ýöne sylag bahasyna ýetip bolmajak zat: ýer aýaklaryňyzyň aşagyndan ýitip gidýär we kanýonyň, kenarýaka berkitme ilatly ýerleriniň we çäksiz deňiziň panoramasy gözüňiziň öňünde açylýar. Bu ýerde siz özüňizi beýiklikler bilen bir ýerde duýýarsyňyz, “Gaz daglarynyň” üstünde uçýan erkin ýabany gaz ýaly duýýarsyňyz. Bu syýahaty şu ýerde tamamlamak has-da ýakymly boldy – eliňizde bir käse gyzgyn türk çaýyny alyp, batýan günüň dag eteklerini altyn reňklere boýamagyny synlamak. Gaýratly zat, Kazdaglary milli seýilgähinde elektrik üpjünçiligi gün panelleri arkaly üpjün edilýär, bu bolsa bu syýahat ýerine aýratyn ekologiýa taýdan arassalyk berýär!







Medianyň biragyzdan beren synlaryna görä, bu gün syýahatyň hakyky iň möhüm pursaty boldy we ýüregiňizi titretjek ajaýyp tebigy täsinlikleri hödürledi. Şahindere jülgesine syýahat hemmelere Balykesirin diňe bir kartadaky nokat däl-de, eýsem daglaryň deňzi gujaklaýan, gadymy agaçlaryň asyrlaryň ýadygärligini saklaýan we dag howasynyň her dem alyşy durmuşyň arassa şatlygyny getirýän hakyky güýç ýeridigini subut etdi!
Berkeli Ataýew.
Leave a Reply